قرآن، درباره ارزش و اهمیت شناختِ «الله»، نکته هایی را مطرح می سازد که می توان به برخی از آنها چنین اشاره کرد:
الف) در آیاتی، شناخت اوصافِ نامحدود الهی، از اهدافِ خلقت آسمانها و زمین شمرده شده است:
اللَّهُ الَّذی خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ یَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَیْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى کُلِّ شَیْءٍ قَدیرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِکُلِّ شَیْءٍ عِلْما؛[1]
خدا همان کسى است که هفت آسمان و همانند آنها هفت زمین آفرید. فرمان [خدا] در میان آنها فرود مى آید، تا بدانید که خدا بر هر چیزى تواناست، و به راستى دانش وى هر چیزى را در بر گرفته است.
ب) در جایی نیز، معرفتِ حضرت حق، عامل شکوفایی حالتِ «خشیت و ترسِ همراه با تعظیم» در وجود انسان دانسته شده:
إِنَّما یَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ؛[2]
از بندگان خدا تنها دانایانند که از او مى ترسند.
و اهلِ «خشیت» نیز، از واصلینِ به مقام رضایت در بهشت ابدی معرفی شده اند:
جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدینَ فیها أَبَداً رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِکَ لِمَنْ خَشِیَ رَبَّه؛[3]
پاداشِ آنان نزد پروردگارشان باغ هاى همیشگى است که از زیر آن، نهرها روان است، جاودانه در آن مى مانند؛ خدا از آنان خشنود است و [آنان نیز] از او خشنود؛ این [پاداش] براى کسى است که از پروردگارش بترسد.
ج) در تعبیرهای دیگری نیز به صورت ضمنی اشاره شده که در شعاع شناختِ آن حقیقت مطلق، حقایق دیگری نیز هویدا خواهند شد.
به عنوان مثال: اگر ما آن سرچشمه هستی را به وصفِ حکمت و عدالت شناختیم و در نتیجه، فعل و آفرینشش را دارای هدف و غایت دانستیم، حقیقت دیگری به نام «معاد» که لازمه عدالت الهی و هدفمندی خلقت عالم و آدم است، آشکار و اثبات خواهد شد:
أفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناکُمْ عَبَثاً وَ أَنَّکُمْ إِلَیْنا لا تُرْجَعُونَ؛[4]
آیا پنداشتید که شما را بیهوده آفریده ایم و اینکه شما به سوى ما بازگردانیده نمى شوید؟
همچنین با اثبات عالم آخرت، نیازمندی بشر به دین و معارف الهی نیز روشن می شود؛ زیرا به خوبی می دانیم که عقل آدمی به تنهایی نمی تواند راه رسیدن به سعادت ابدی را شناسایی کند. اینجاست که به استلزام حکمت الهی، نزول تعالیم آسمانی بر بشر که از آن به «وحی و نبوت» یاد می شود، ضرورت می یابد.
قرآن نیز در بیان اهداف بعثت انبیاء میفرماید:
وَ یُعَلِّمُکُمْ ما لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ؛[5]
و آنچه را که شما چنین نبود که بدانید به شما یاد می دهد.
همچنین با اثبات لزوم نبوت، ضرورت وجود امام معصوم به عنوان ادامه دهنده راه پیامبر اکرم، و تکمیل کننده دین اسلام، که از آن به «امامت» تعبیر می شود، ثابت می گردد.
لذا به گواهی بیشترین مفسرین، قرآن، به مناسبت جریان غدیر خم و با نصب حضرت علی به ولایت، می فرماید:
الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دینا؛[6]
امروز، دین شما را کامل کردم؛ و نعمت خود را بر شما تمام نمودم؛ و اسلام را به عنوان آیین(جاودان) شما پذیرفتم.
د) این هشدار نیز داده شده است که جهل و نادانی نسبت به حقیقت مطلق و یا عدم توجه به آن، موجب سقوط آدمی و فراموشی حقایق دیگری از جمله حقیقت خود انسان خواهد شد؛ چنانکه می فرماید:
وَ لا تَکُونُوا کَالَّذینَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ؛[7]
و همچون کسانى نباشید که خدا را فراموش کردند و خدا نیز آنها را به«خود فراموشى» گرفتار کرد، آنها فاسقانند.
بنابراین، روشن می شود که در نگرش قرآن، معرفت الهی نقش بسیار زیادی در سرنوشت دنیوی و اخروی انسان دارد و می تواند تحوّلات عظیمی در همه شئون ظاهری و باطنی بشر و زندگی فردی و اجتماعی او ایجاد کند.
.
[1] . سوره طلاق: ۱۲.
[2] . سوره فاطر: ۲۸.
[3] . سوره بینه: ۸.
[4] . سوره مؤمنون: ۱۱۵.
[5] . سوره بقره: ۱۵۱.
[6] . سوره مائده: ۳.
[7] . سوره حشر: ۱۹.
بازدیدها: ۱۳