قرآن ضرورت وجود خالقی دانا و توانا برای مخلوقات هستی را، یک امر بدیهیِ عقلی و یا نزدیک به آن می پندارد که برای اثبات و اعتقاد به آن، چندان نیازی به غور فلسفیِ عمیق و استفاده از دلایل پیچیده عقلی نمی بیند؛ بلکه تنها کافی می داند که انسان چشمان حقیقت بین خود را کمی باز کرده و هستی شگفت انگیز خود و پدیده های پیرامونش را بنگرد، آن وقت دست تدبیر و قدرت الهی را آشکارا خواهد دید؛ از این رو، قرآن می فرماید:
سَنُریهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فی أَنْفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَق؛[1]
به زودى نشانه هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مى دهیم تا براى آنان آشکار گردد که او حق است.
بنابراین در آیات بسیاری به پدیده های منظوم عالم اشاره کرده و آنها را نشانه های الهی برای صاحبان خرد[2] و اندیشمندان[3] و اهل تقوا[4] برشمرده است.
امیرمؤمنان نیز می فرماید:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الدَّالِ عَلَى وُجُودِهِ بِخَلْقِه؛[5]
ستایش خداوندی را که آفریدگان خود را دلیل بر وجود خویش ساخت.
و در عبارت دیگری می فرماید:
بَلْ ظَهَرَ لِلْعُقُولِ بِمَا أَرَانَا مِنْ عَلَامَاتِ التَّدْبِیرِ الْمُتْقَن؛[6]
خدا با نشانه های تدبیر استوار، آشکارا برای عقل ها جلوه کرده است.
از این رو می توان گفت که در نگرش قرآنی، خالق هستی با خلق و تدبیر حکیمانه پدیده ها، خود را چنان برای عقل ها آشکار ساخته که جای بسی تعجب خواهد بود از کسی که با دیدن این همه آثار و نشانه های متعدد باز در وجود آفریننده دچار شک و تردید شود:
أَ فِی اللَّهِ شَکٌّ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْض؛[7]
آیا در خدا شکّ است؟! خدایى که آسمانها و زمین را آفریده.
حضرت علی نیز می فرماید:
عَجِبْتُ لِمَنْ شَکَ فِی اللَّهِ وَ هُوَ یَرَى خَلْقَ اللَّه؛[8]
و در شگفتم از آن کس که آفرینش پدیده ها را می نگرد و در وجود خدا تردید دارد!
.
[1] . سوره فصلت: ۵۳.
[2] . إِنَّ فی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ لَآیاتٍ لِأُولِی الْأَلْبابِ؛ یقیناً در آفرینش آسمانها و زمین، و آمد و رفت شب و روز ، نشانه هایى [ بر توحید ، ربوبیّت و قدرت خدا ] براى خردمندان است . (سوره آل عمران: ۱۹۰)
[3] . وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ رِزْقٍ فَأَحْیا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ تَصْریفِ الرِّیاحِ آیاتٌ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ؛ و در رفت و آمد شب و روز و آنچه را از رزق از آسمان نازل کرده و به وسیله آن زمین را پس از مردگى اش زنده کرده است، و در گرداندن بادها براى مردمى که تعقّل مى کنند، نشانه هایى است. (سوره جاثیه: ۵)
[4] . إِنَّ فی اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ وَ ما خَلَقَ اللَّهُ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَتَّقُونَ؛ به یقین در رفت و آمد شب و روز و آنچه را خدا در آسمانها و زمین پدید آورد، براى گروهى که همواره تقوا پیشه اند، نشانه هایى است . (سوره یونس: ۶)
[5] . نهج البلاغه: خطبه ۱۵۲.
[6] . همان: خطبه ۱۸۲.
[7] . سوره ابراهیم: ۱۰.
[8] . نهج البلاغه: حکمت ۱۲۶.
بازدیدها: ۱