قرآن ضرورت وجود خالقی دانا و توانا برای مخلوقات هستی را، یک امر بدیهیِ عقلی و یا نزدیک به آن می پندارد که برای اثبات و اعتقاد به آن، چندان نیازی به غور فلسفیِ عمیق و استفاده از دلایل پیچیده عقلی نمی بیند؛ بلکه تنها کافی می داند که انسان چشمان حقیقت بین خود را کمی باز کرده و هستی شگفت انگیز خود و پدیده های پیرامونش را بنگرد، آن وقت دست تدبیر و قدرت الهی را آشکارا خواهد دید؛ از این رو، قرآن می فرماید:
سَنُريهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ في أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَق؛[1]
به زودى نشانه هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مى دهيم تا براى آنان آشكار گردد كه او حق است.
بنابراین در آیات بسیاری به پدیده های منظوم عالم اشاره کرده و آنها را نشانه های الهی برای صاحبان خرد[2] و اندیشمندان[3] و اهل تقوا[4] برشمرده است.
امیرمؤمنان نیز می فرماید:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الدَّالِ عَلَى وُجُودِهِ بِخَلْقِه؛[5]
ستایش خداوندی را که آفریدگان خود را دلیل بر وجود خویش ساخت.
و در عبارت دیگری می فرماید:
بَلْ ظَهَرَ لِلْعُقُولِ بِمَا أَرَانَا مِنْ عَلَامَاتِ التَّدْبِيرِ الْمُتْقَن؛[6]
خدا با نشانه های تدبیر استوار، آشکارا برای عقل ها جلوه کرده است.
از این رو می توان گفت که در نگرش قرآنی، خالق هستی با خلق و تدبیر حکیمانه پدیده ها، خود را چنان برای عقل ها آشکار ساخته که جای بسی تعجب خواهد بود از کسی که با دیدن این همه آثار و نشانه های متعدد باز در وجود آفریننده دچار شک و تردید شود:
أَ فِي اللَّهِ شَكٌّ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْض؛[7]
آيا در خدا شكّ است؟! خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده.
حضرت علی نیز می فرماید:
عَجِبْتُ لِمَنْ شَكَ فِي اللَّهِ وَ هُوَ يَرَى خَلْقَ اللَّه؛[8]
و در شگفتم از آن کس که آفرینش پدیده ها را می نگرد و در وجود خدا تردید دارد!
.
[1] . سوره فصلت: 53.
[2] . إِنَّ في خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ؛ يقيناً در آفرينش آسمانها و زمين، و آمد و رفت شب و روز ، نشانه هايى [ بر توحيد ، ربوبيّت و قدرت خدا ] براى خردمندان است . (سوره آل عمران: 190)
[3] . وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ رِزْقٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ تَصْريفِ الرِّياحِ آياتٌ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ؛ و در رفت و آمد شب و روز و آنچه را از رزق از آسمان نازل كرده و به وسيله آن زمين را پس از مردگى اش زنده كرده است، و در گرداندن بادها براى مردمى كه تعقّل مى كنند، نشانه هايى است. (سوره جاثیه: 5)
[4] . إِنَّ في اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ما خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ؛ به يقين در رفت و آمد شب و روز و آنچه را خدا در آسمانها و زمين پديد آورد، براى گروهى كه همواره تقوا پيشه اند، نشانه هايى است . (سوره یونس: 6)
[5] . نهج البلاغه: خطبه 152.
[6] . همان: خطبه 182.
[7] . سوره ابراهیم: 10.
[8] . نهج البلاغه: حکمت 126.
بازدیدها: 1