قرآن، درباره ارزش و اهمیت شناختِ «الله»، نکته هایی را مطرح می سازد که می توان به برخی از آنها چنین اشاره کرد:
الف) در آیاتی، شناخت اوصافِ نامحدود الهی، از اهدافِ خلقت آسمانها و زمین شمرده شده است:
اللَّهُ الَّذي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْما؛[1]
خدا همان كسى است كه هفت آسمان و همانند آنها هفت زمين آفريد. فرمان [خدا] در ميان آنها فرود مى آيد، تا بدانيد كه خدا بر هر چيزى تواناست، و به راستى دانش وى هر چيزى را در بر گرفته است.
ب) در جایی نیز، معرفتِ حضرت حق، عامل شکوفایی حالتِ «خشیت و ترسِ همراه با تعظیم» در وجود انسان دانسته شده:
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ؛[2]
از بندگان خدا تنها دانايانند كه از او مى ترسند.
و اهلِ «خشیت» نیز، از واصلینِ به مقام رضایت در بهشت ابدی معرفی شده اند:
جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّه؛[3]
پاداشِ آنان نزد پروردگارشان باغ هاى هميشگى است كه از زير آن، نهرها روان است، جاودانه در آن مى مانند؛ خدا از آنان خشنود است و [آنان نيز] از او خشنود؛ اين [پاداش] براى كسى است كه از پروردگارش بترسد.
ج) در تعبیرهای دیگری نیز به صورت ضمنی اشاره شده که در شعاع شناختِ آن حقیقت مطلق، حقایق دیگری نیز هویدا خواهند شد.
به عنوان مثال: اگر ما آن سرچشمه هستی را به وصفِ حکمت و عدالت شناختیم و در نتیجه، فعل و آفرینشش را دارای هدف و غایت دانستیم، حقیقت دیگری به نام «معاد» که لازمه عدالت الهی و هدفمندی خلقت عالم و آدم است، آشکار و اثبات خواهد شد:
أفَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ؛[4]
آيا پنداشتيد كه شما را بيهوده آفريده ايم و اينكه شما به سوى ما بازگردانيده نمى شويد؟
همچنین با اثبات عالم آخرت، نیازمندی بشر به دین و معارف الهی نیز روشن می شود؛ زیرا به خوبی می دانیم که عقل آدمی به تنهایی نمی تواند راه رسیدن به سعادت ابدی را شناسایی کند. اینجاست که به استلزام حکمت الهی، نزول تعالیم آسمانی بر بشر که از آن به «وحی و نبوت» یاد می شود، ضرورت می یابد.
قرآن نیز در بیان اهداف بعثت انبیاء میفرماید:
وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ؛[5]
و آنچه را که شما چنین نبود که بدانید به شما یاد می دهد.
همچنین با اثبات لزوم نبوت، ضرورت وجود امام معصوم به عنوان ادامه دهنده راه پیامبر اکرم، و تکمیل کننده دین اسلام، که از آن به «امامت» تعبیر می شود، ثابت می گردد.
لذا به گواهی بیشترین مفسرین، قرآن، به مناسبت جریان غدیر خم و با نصب حضرت علی به ولایت، می فرماید:
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي وَ رَضيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دينا؛[6]
امروز، دين شما را كامل كردم؛ و نعمت خود را بر شما تمام نمودم؛ و اسلام را به عنوان آيين(جاودان) شما پذيرفتم.
د) این هشدار نیز داده شده است که جهل و نادانی نسبت به حقیقت مطلق و یا عدم توجه به آن، موجب سقوط آدمی و فراموشی حقایق دیگری از جمله حقیقت خود انسان خواهد شد؛ چنانکه می فرماید:
وَ لا تَكُونُوا كَالَّذينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ؛[7]
و همچون كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كردند و خدا نيز آنها را به«خود فراموشى» گرفتار كرد، آنها فاسقانند.
بنابراین، روشن می شود که در نگرش قرآن، معرفت الهي نقش بسيار زيادي در سرنوشت دنیوی و اخروی انسان دارد و می تواند تحوّلات عظيمي در همه شئون ظاهری و باطنی بشر و زندگی فردی و اجتماعی او ايجاد كند.
.
[1] . سوره طلاق: 12.
[2] . سوره فاطر: 28.
[3] . سوره بینه: 8.
[4] . سوره مؤمنون: 115.
[5] . سوره بقره: 151.
[6] . سوره مائده: 3.
[7] . سوره حشر: 19.
بازدیدها: 13